Wyjście poza ciało – wyjście poza “ja”: leczenie poprzez dysocjację

Cz. 1. Trip: Wesołych świąt

Wciąż rozumiem co do mnie mówią, rozumiem doskonale i nawet potrafię wymyślić adekwatną odpowiedź: moi towarzysze w podróży kiwają i uśmiechają się. W trakcie wypowiedzi zauważam, że usta moje poruszają się w inny sposób niż przewiduję, muszę wkładać wysiłek w artykulację. Będzie to ostatnia moja werbalna wypowiedź na kolejną godzinę.

Na zegarku jest około 3 w nocy, jest Boże Narodzenie, na stole stoi świeca wbita w głowę czekoladowemu Mikołajowi. Ześlizguję w pustkę, zamykam oczy, w tle leci jakieś techno, dźwięki robią się coraz miększe, układają się w kształty, lecz kształty te są inne niż te, do których się przyzwyczaiłam. Miękkie figury z roztopionego wosku przypominające olbrzymie kolumny Bundestagu w fioletowo-kremowych odcieniach powstają na moich oczach, a później gubią się w czarnym tle. Zostaje tylko muzyka i ktoś obok. Chciałabym tańczyć czy chociażby poruszać się w takt muzyki, ale nie mam kontroli nad mięśniami, w głowie kręci, wydaje się, że za chwilę zwymiotuję. Wiem, że jestem blisko stanu zupełnie bezwładnego i już nie cieszy mnie bezgraniczność czerni w umyśle, nie mogę za nią podążać.

Obok siedzi osoba, którą poznałam parę godzin temu, ale tak przyjemnie się na nią patrzy, przyjemnie jej dotyka, patrzy ona na mnie oczami zadowolonego kota. Osoba ta nie ma płci, nie ma wieku, nie ma narodowości – jest po prostu drugim człowiekiem. Podpływam do tego człowieka i łapię się, by nie utonąć. Tak sobie surfujemy wokół czarnej pustki.

Cz. 2. Powrót

Dzień po odczuwałam swoisty afterglow – polegał na tym, że czułam się niezwykle spokojna, ale nie w znaczeniu otępienia lub apatii, czułam raczej, że wszystko jest tak jak powinno być i że nic z rzeczy nieprzyjemnych (bądź nawet przyjemnych) nie wyprowadzi mnie z równowagi. “Tak, – pomyślałam, – może właśnie o to chodzi z ketaminą w leczeniu depresji”. Wcześniej nie zgłębiałam specjalnie tego tematu, po powrocie do domu zaczęłam uzupełniać braki wiedzy.

Cz. 3. Research

Ketaminę można określić jak psychodelik dysocjacyjny. Za efekty ketaminy w głównym stopniu jest odpowiedzialny jej antagonizm do receptorów glutaminergicznych (NMDA), oraz – częściowo – agonizm do receptorów opioidowych. Ketamina moduluje poziomy serotoniny, dopaminy i norepinefryny. Używa się jej w medycynie jako anestetyka (w weterynarii), w celach rekreacyjnych oraz (w niektórych krajach) w psychiatrii/psychoterapii w leczeniu depresji.

Po raz pierwszy ketamina została zsyntezowana w roku 1965 i od tego czasu zaczęła być używana zarówno jako anestetyk (np. przez amerykańskich żołnierzy na wojnie we Wietnamie), jak i w celach rekreacyjnych. Na przełomie XX i XXI wieku, wiele państw wprowadziło ketaminę na listę zakazanych substancji. Obecnie w Polsce znajduje się w grupie II-P (substancje o niewielkich zastosowaniach medycznych i o dużym potencjale nadużywania, które mogą być stosowane w celach medycznych, naukowych i przemysłowych).

Meta-analiza (statystyczna analiza przeprowadzona na 7 badaniach) McGirr’a i współpracowników z 2015 roku wykazała, że ketamina: 1) wykazała się większą efektywnością niż placebo, jeżeli chodzi o trwałe zmniejszenie objawów depresyjnych (pomiary w celu sprawdzenia, jak długo utrzymują się efekty ketaminy były przeprowadzone trzy, siedem i czternaście dni po podaniu leku), oraz 2) powodowała poprawę w ciągu 24 godzin. Oznacza to, że ketaminę można zażywać raz na kilka tygodni, by osiągnąć poprawę oraz, że może ona być niezwykle pomocna w przypadku osób z myślami samobójczymi – są to jej przewagi nad lekami przeciwdepresyjnymi, które trzeba stosować codziennie oraz gdzie efekt poprawy uzyskuje się dopiero po kilku tygodniach używania.

W leczeniu depresji ketaminę czasem stosuje się z pominięciem psychoterapii i traktuje się jako antydepresant (w odróżnieniu od psychoterapii wspomaganej substancjami psychodelicznymi, gdzie kładzie się nacisk na samo psychodeliczne przeżycie i jego znaczenie dla jednostki). Jednak nie ma przekonujących dowodów na to, że poprawa po sesji z użyciem ketaminy to zasługa farmakologicznego oddziaływania środka (Huang et al. 2013) – substancje, o odwrotnym farmakologicznym podłożu (będące agonistami glutaminianu) też mają własności przeciwdepresyjne.

Z relacji osób, które przeszły leczenie z użyciem ketaminy, wynika, że psychologiczna składowa sesji, jak to dysocjacja, zmiana perspektywy “ja”, pozwalająca na spokojną, odosobnioną obserwację myśli, sprawiła, że potrafiły na nowo ocenić swoje emocje i dotychczasowe przeżycia. Po takiej podróży donoszą, że nie tyle negatywne myśli i zdarzenia życiowe ustępują, ile sam człowiek nabiera dystansu do ówczesnych triggerów i nieprzyjemnych procesów myślowych oraz pozwala doświadczeniom istnieć nie wartościując je.

Cz. 4. Ryzyko i skutki uboczne:

“Margines bezpieczeństwa” (to, na ile letalna dawka przewyższa dawkę rekreacyjną bądź anestezjologiczną) u ketaminy jest dość szeroki. Green i współpracownicy (1999) zaraportowali 9 przypadków, kiedy dzieciom przez pomyłkę podano dawkę ketaminy 5 do 100 razy przekraczającą dawkę niezbędną dla anestezji, co nie przywiodło do poważnych komplikacji zdrowotnych.

Są jednak dowody (Morgan i Curran, 2012) na to, że długoterminowe stosowanie ketaminy może negatywnie wpłynąć na zdrowie użytkowników oraz doprowadzić do uzależnienia. Jednym z najczęstszych skutków ubocznych chronicznego długoterminowego używania ketaminy jest wrzodziejące zapalenie pęcherza moczowego. Nadużywanie ketaminy łączy się z pogorszeniem pamięci roboczej (utrzymywanie w pamięci kilku obiektów oraz wykonanie operacji mentalnych na nich) oraz pamięci epizodycznej (pamięć wydarzeń z własnego życia).

 

Literatura:

Green S. M., Clark R., Hostetler M. A., Cohen M., Carlson D., Rothrock S. G. Inadvertent ketamine overdose in children: clinical manifestations and outcome. Ann Emerg Med 1999; 34: 492–7.

Huang CC, Wei IH, Huang CL, et al. Inhibition of glycine transporter-I as a novel mechanism for the treatment of depression. Biol Psychiatry 2013; 74: 734-741.

McGirr A, Berlim MT, Bond DJ, et al. A systematic review and meta-analysis of randomized, double-blind, placebo-controlled trials of ketamine in the rapid treatment of major depressive episodes. Psychol Med 2015, 45: 693-704.

Morgan, C. J., Curran, H. V., & Independent Scientific Committee on Drugs (ISCD). (2012). Ketamine use: a review. Addiction, 107(1), 27-38.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *